การประยุกต์ใช้ข้อมูลดาวเทียมและระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ในการศึกษาวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของพื้นที่ไฟป่ากับการเกิดมลภาวะทางอากาศในพื้นที่แอ่งเชียงใหม่-ลำพูน

บทคัดย่อ
     การศึกษาวิจัยการประยุกต์ใช้ข้อมูลดาวเทียมและระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ในการศึกษาวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของพื้นที่ไฟป่ากับการเกิดมลภาวะทางอากาศ ในพื้นที่แอ่งเชียงใหม่-ลำพูน มีวัตถุประสงค์ในการประยุกต์ใช้ข้อมูลดาวเทียมเพื่อวิเคราะห์พื้นที่เกิดไฟป่าและมลภาวะทางอากาศในเขตพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และจังหวัดลำพูน อีกทั้งยังมีการประยุกต์ใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์เพื่อวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ของพื้นที่การเกิดไฟป่ากับมลภาวะทางอากาศ และได้ศึกษาการออกแบบและจัดการข้อมูลประเภทขอบเขต (Region Data Type) สำหรับการจัดการเก็บข้อมูลพื้นที่ไฟป่า
กระบวนการดำเนินการศึกษาเริ่มจากการวิเคราะห์พื้นที่ไฟป่าโดยนำปัจจัยด้านทิศทางและกระแสลมในช่วงที่เกิดวิกฤตการณ์มลภาวะทางอากาศในภาคเหนือมาประกอบในการพิจารณาเพื่อหาความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้น โดยใช้ข้อมูลจากดาวเทียม NOAA และ MODIS ร่วมในการวิเคราะห์เปรียบเทียบผลกับพื้นที่ที่เกิดจริง ในลำดับต่อไปได้ทำการวิเคราะห์มลภาวะทางอากาศโดยใช้ข้อมูลดาวเทียม NOAA เพื่อหาสารมลพิษทางอากาศที่เกิดจากไฟป่าทั้งสิ้น 5 ประเภท ได้แก่ ฝุ่นละอองขนาดเล็กกว่า 10 ไมครอน (PM10), คาร์บอนมอนอกไซด์ (CO), โอโซน (O3), ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO2) และไนโตรเจนไดออกไซด์ (NO2) ร่วมกับค่าที่ได้จากสถานีตรวจวัดอากาศ จากนั้นทำการวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อหาความสัมพันธ์ระหว่างพื้นที่เกิดไฟป่าและมลภาวะทางอากาศในลำดับต่อไป โดยใช้ปัจจัยทางกายภาพอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องร่วมในการวิเคราะห์ด้วย
     จากผลการดำเนินงานในส่วนของการวิเคราะห์พื้นที่เกิดไฟป่าและมลภาวะทางอากาศ พบว่าเทคนิคทางด้านการประมวลผลข้อมูลดาวเทียม สามารถประมาณการพื้นที่เกิดไฟป่าและความเข้มข้นของมลภาวะทางอากาศได้ แต่ยังมีข้อจำกัดทางด้านความละเอียดเชิงพื้นที่ของข้อมูลดาวเทียมที่ใช้ ทำให้เกิดความคลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง อย่างไรก็ตามถือว่าเทคนิคดังกล่าว สามารถใช้ประมาณการและได้คำตอบที่รวดเร็ว สำหรับการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างพื้นที่การเกิดไฟป่าและมลภาวะทางอากาศนั้น พบว่าการเกิดไฟป่าเป็นปัจจัยเสริมส่วนหนึ่งที่ทำให้ความเข้มข้นของมลภาวะทางอากาศเพิ่มมากขึ้น ทั้งนี้ยังมีปัจจัยอื่นๆ ที่มาเกี่ยวข้องและส่งเสริมให้สภาพปัญหาที่มีความรุนแรงมากขึ้น ได้แก่ ลักษณะภูมิอากาศ ลักษณะภูมิประเทศ และแหล่งกำเนิดมลภาวะทางอากาศอื่นๆ ที่มีอยู่ในเขตพื้นที่

วัตถุประสงค์
1) เพื่อประยุกต์ใช้ข้อมูลดาวเทียมและระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ศึกษาพื้นที่เสี่ยงภัยแล้งในบริเวณแอ่งเชียงใหม่-ลำพูน
2) เพื่อจัดทำแผนที่และข้อมูลสรุปพื้นที่เสี่ยงภัยแล้ง
3) เพื่อเผยแพร่ข้อมูลด้านพื้นที่เสี่ยงภัยแล้ง

พื้นที่ศึกษา
     พื้นที่ศึกษาเน้นพื้นที่ที่เกิดปัญหาภัยแล้งในพื้นที่แอ่งเชียงใหม่-ลำพูน (Chiang Mai-Lamphun Intermountain Basin)