โครงการวิจัยการพัฒนาเทคนิคภูมิสารสนเทศเพื่อสนับสนุนการจัดการโซ่อุปทานและโลจิสติกส์ของการปลูกพืชเศรษฐกิจ กรณีศึกษา ยางพาราในภาคเหนือตอนบน

บทคัดย่อ
          การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนและยกระดับการจัดการโซ่อุปทานและโลจิสติกส์ของยางพาราในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนให้มีประสิทธิภาพเพิ่มมากขึ้น โดยการศึกษาได้ใช้เทคนิคการใช้วิธีจำแนกเชิงวัตถุด้วยข้อมูลดาวเทียมแบบหลายช่วงคลื่นสำหรับการจำแนกพื้นที่ปลูกยางพาราเพื่อให้ทราบถึงปริมาณการปลูกยางพาราในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนที่ใกล้เคียงกับความเป็นจริงมากที่สุด โดยผลการศึกษาพบว่าพื้นที่ที่มีการปลูกยางพารามากที่สุดคือ จังหวัดเชียงราย และจังหวัดเชียงใหม่ พะยา ตามลำดับ และใช้เทคนิควิธีช่วยสนับสนุนการตัดสินใจในการการประเมินศักยภาพด้านโลจิสติกส์ของพื้นที่สำหรับใช้เป็นศูนย์กลางในการรองรับผลผลิตยางพาราในภาคเหนือ โดยใช้กระบวนการลำดับชั้นเชิงวิเคราะห์ในการสรุปผลการประเมินค่าน้ำหนักความสำคัญของปัจจัยจากกลุ่มตัวอย่าง 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มนักวิชาการ กลุ่มเจ้าหน้าที่รัฐ และกลุ่มเจ้าหน้าที่เอกชน โดยผลการประเมินพบว่ากลุ่มตัวอย่างให้ความสำคัญปัจจัยทางด้านนโยบายของรัฐและความได้เปรียบของพื้นที่จากกรอบความร่วมมือกับต่างชาติมีความสำคัญมากที่สุด ตามด้วยปัจจัยทางด้านทำเลที่ตั้ง ปัจจัยทางด้านโครงสร้างพื้นฐาน ปัจจัยโครงสร้างทางเศรษฐกิจ และปัจจัยด้านกิจกรรมทางโลจิสติกส์ ตามลำดับ จากนั้นใช้เทคโนโลยีทางภูมิสารสนเทศในการประเมินพื้นที่ที่มีความเหมาะสมมากที่สุดสำหรับใช้เป็นศูนย์กลางในการรองรับผลผลิตยางพาราในภาคเหนือ จากผลการประเมินศักยภาพเชิงพื้นที่ดังกล่าวพบว่าพื้นที่ที่มีศักยภาพสูงที่สุดคือพื้นที่ของจังหวัดเชียงราย เนื่องจากมีลักษณะทางด้านกายภาพของพื้นที่ที่เอื้อต่อการผลิตและการขนส่งยางพารา รวมไปถึงมีนโยบายของรัฐที่เข้ามาสนับสนุนในการพัฒนาพื้นที่จังหวัดเชียงราย ส่วนพื้นที่ที่มีศักยภาพต่ำที่สุดคือพื้นที่ของจังหวัดแม่ฮ่องสอน เนื่องจากอุปสรรคหนึ่งที่ส่งผลคือลักษณะทางกายภาพของพื้นที่ที่ไม่เอื้อต่อการพัฒนาเท่าที่ควร

วัตถุประสงค์

  1. เพื่อศึกษาเทคนิคทางภูมิสารสนเทศในการจำแนกประเภทพื้นที่ ติดตามการเปลี่ยนแปลง และวิเคราะห์ของพื้นที่ปลูกยางพารา
  2. เพื่อศึกษาโซ่อุปทานของยางพาราและประเมินศักยภาพเชิงพื้นที่ในระบบโลจิสติกส์
  3. เพื่อเสนอแนะแนวนโยบายการพัฒนาทางด้านพื้นที่ และปรับปรุงประสิทธิภาพการดำเนินงาน รวมถึงภาคการขนส่งที่เกี่ยวข้องกับยางพารา
พื้นที่ดำเนินการ
          ครอบคลุม 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน ได้แก่ จังหวัดเชียงใหม่ เชียงราย แพร่ น่าน พะเยา ลำพูน ลำปาง และแม่ฮ่องสอน